صنایع دستی

مخمل بافی
مخمل بافی
مخمل نوعی پارچه نخی یا ابریشمی است که یک روی آن صاف و روی دیگر آن دارای پرزهای لطیف و نزدیک به هم و پرزها به یک سو خوابیده است. بعبارت ساده تر مخمل نوعی جامه پرزدار است.آغاز پیدایش مخمل را می توان به قرون اولیه اسلامی نسبت داد. در دوران آل بویه و سلجوقی بعد از افت و رکود زری بافی، بافندگان کاشانی جهت تجلید کتاب آسمانی قرآن در صدد برآمدند تا پارچه ای با ارزش و در خور شان این کتاب اختراع نمایند تا بوسیله آن قرآن را جلد و محفوظ دارند و از آن زمان پارچه مخمل ایجاد گردید. ری بافی و مخمل بافی از صنایع دستی و هنرهای ظریفی است که از دیر باز در کشور ما رواج بسیار داشته است . با اینکه تاریخ پیدایش زر...
ادامه مطلب
مَهله سازی
یکی از صنایع دستی تزیینی- کاربُردی ایران “مَهله سازی” نام دارد. زنان عشایر استان فارس برای همیشه معطر نگاهداشتن خود، در فصل تابستان اقدام به جمع آوری دانه های معطر مهله می نمایند، سپس آنها را در مراحل و زمانهای مختلف با حنا ( و دیگر رنگهای گیاهی) رنگ نموده، سوراخ می نمایند و بنا به استطاعت مالی خانواده، به همراه هل، میخک، گلوله های کوچک طلا یا نقره گردنبندی تهیه می نمایند که با تماس مختصری رطوبت (عرق بدن انسان) از آن بوی خوشی متصاعد می شود که علاوه بر رایحه آرامبخش آن، برای تمدد اعصاب مفید می باشد و زیبایی بخصوصی دارد. معمولاً هر زن به همراه لباس عروس خود که همان لباس محلی قوم می باشد یک مهله ...
ادامه مطلب
ماشته بافی
ماشته نوعی پارچه است و در دسته بندی رشته های صنایع دستی ،در دسته نساجی سنتی محسوب می شود، ماده اولیه آن پشم ریسیده است که در حال حاضر از نخ های پلی استر و آکریلیکی موجود در بازار استفاده می کنند. ابزار بافت در ماشته بافی شامل دار ماشته بافی چهار وردی که ورد ابزار تقسیم بندی تارهای چله در هنگام ماسوره است . چرخ چله پیچی ،چرخ ماسوره پیچی و ماکو و ماسوره؛ در واقع قسمت اصلی دار شامل 4 ورد است که وظیفه تقسیم تارهای چله را به عهده دارد این وردها توسط 4 پدال به پایه دار وصل می شوند که به هنگام بافت با جابجائی هماهنگ آنها توسط پاهای بافنده عمل بافت صورت می گیرد. برای بافت ابتدا ماکو را با نخ پودی ب...
ادامه مطلب
لبتک ( عروسک سیستانی )
همیشه سعی بر این بوده تا عروس را در روزو شب عروسی به بهترین روش بیارایند تا تمام زیبایی عروس در آن روز و شب نمایان شود. عروسک متشکل از عروس + ک می باشد یعنی عروس کوچک. در سیستان به این نوع عروسک لبتک می گویند که برگرفته شده از واژه لعبت می باشد که در فرهنگ فارسی معین بازیچه و عروسک معنی شده است. می توان گفت لبتک همان معنی عام عروسک می باشد به این دلیل نیز می بینیم که عروسک ها را به زیباترین حالت ممکن می سازند. اگر چه عروسک ها نمونه های کوچک شده از واقعیات می باشند واقعیاتی که ممکن است نشان از حالتی انسانی داشته باشد یا حیوانی یا نماد و نشانه یک شئ باشد ولی این ابزار با همه سادگی و زیبایی اش یک...
ادامه مطلب
لی بافی
یکی از صنایع دستی کاربُردی- تزئینی ” لی بافی ” است. این دست بافته جزء لاینفک صنایع دستی عشایری محسوب می گردد. بافت آن با دار زمینی انجام می گیرد به طوری که ابتدا با تارهایی از جنس موی بز یا پشم چله دوانی کرده و پس از سفت و محکم کردن تارها بر روی سر و ته دار، حدود 5 سانتی متر از ابتدای بافت را شله می زنند، سپس با به کارگیری خامه های دست ریس (با رنگ ثابت) شروع به بافت می کنند. عرض هر دار لی حدود 50 الی 70 سانتی متر است. پس از بافت، دو تخته لی مشابه و قرینه را با استفاده از نخ هایی از جنس بز به هم متصل می کنند، که در این صورت پس از اتصال، عرض هر لی به حدود 100 الی 140 سانتی متر و طول آن تا 6 متر ...
ادامه مطلب
لاک تراشی
لاک تراشی در مناطق روستایی و جنگلی مورد توجه پیشه وران هنرمندان بوده و انواع سازه های آن براساس نیاز زندگی روزمره رشد یافته است. روستاییان ساکن مناطق جنگلی درگذشته بیشترین نیازهای خود را از چوب تهیه می کردند و در ساخت لوازم چوبی از مهارت خوبی برخوردار بودند. استادکاران بااستفاده از ریشه و تنه درختان بدون بهره گیری از ابزار کار امروزی ظروف چوبی مانند جوله، کلز، لاک دانه پاش، قند چوله، تنباکو چوله، قاشق، ملاقه، کترا، تولید می کرند. هنر لاک تراشی یک کار ابتکاری است و جنگل نشینان با شناختی که از انواع درختان جنگلی دارند برای ساخت مصنوعات چوبی از ریشه و چوب درختان خاصی با استفاده از ابزار کار بسیار...
ادامه مطلب
لاکی روغنی ( پاپیه ماشه )
محصولات لاکی روغنی مختلف هستند از آن جمله قلمدان سازی است. قلمدان و قلمدان سازی با هنر و فرهنگ ایران رابطه و پیوند دیرینه دارد. چرا که گرانمایه ترین میراث های نقاشی و نگارگری تذهیب و منبت کاری هنرمندان قدیمی ما بر جعبه های قلمدان نقش بسته است. از طرفی قلمدان در گذشته ای نه چندان دور مهمترین وسیله کتابت و بهترین عامل برانگیختن و ترغیب مردم طبقات گوناگون به فراگیری آموزش و خطاطی و خوشنویسی بود. قلمدان سازی از عهد صفویه رونق و اعتبار افزونی گرفت. قلمدانهای این دوره از جمله اصیل ترین آثار هنری باستان به شمار می رود. قلمدان ها به طور عمده از سه دسته تشکیل یافته اند (از نظر جنس): 1- قلمدانهای ...
ادامه مطلب
گیوه دوزی
گیوه نوعی پاپوش ویژه مردان روستایی و از جمله صنایع دستی مناطقی از ایران است. در استان مرکزی تولید گیوه در مناطق سنجان و وفس رواج دارد. همه مراحل تولید این پاپوش، دستی است و مواد اولیه آن نخ قالی (که اصطلاحاً تنه نامیده می شود) و ضایعات چرم است. رویه گیوه بدست زنان و توسط گونه ای سوزن که جوالدوز خوانده می شود بافته می شود و قسمت کفی آن بدست مردان با استفاده از ابزاری که تخت نامیده می شود به اصطلاح آجیده می شود. در صورت لزوم رویه این پاپوش با استفاده از سریشم اندوده می شود تا در کشتزارها مانع نفوذ آب به درون آن شود. در استان کرمانشاه 4نوع گیوه تولید می شود: گیوه تخت آجیده که کف تخت آن با نخ آج ...
ادامه مطلب
گلیچ بافی
گلیچ یکی از دستبافته های سنتی ایران است که با دستگاه گلیچ بافی، شبیه به دستگاه پارچه بافی تولید می شود. بافت گلیچ بیشتر در قسمت شمالی استان سمنان (روستاهای اروست، فولادمحله، رضاآباد و چاشم)رواج دارد و طبق معمول دیگر دست بافته ها، زنان تولیدکننده اصلی آن هستند. گلیچ از گذشته در این منطقه کاربری زیادی داشته و به خاطر جنس پارچه آن که پنبه ای و پشمی است، در پوشاک مردانه بیشتر استفاده می شده است؛ ولی این دست بافته نیز مانند دیگر محصولات صنایع دستی ناشناخته مانده است و خطر منسوخ شدن، آن را تهدید می کند. گلیچ شباهت زیادی به گلیم دارد ولی روش بافت آن کاملا با گلیم تفاوت دارد و شبیه بافتن پارچه با دستگ...
ادامه مطلب
گلیم بافی
گلیم بافی از قرن ها پیش در استان یزد به خصوص شهرستان های میبد، خاتم و ابرکوه رایج بوده است و گفته می شود که بیش از یک هزار سال در این خطه سابقه دارد. گلیم بیش از قالی در کشورمان سابقه و قدمت دارد و در واقع قالی در اثر تکامل گلیم بافی طی قرون و اعصار متمادی پدید آمده است . گلیم های هر منطقه دارای خصوصیات ویژه ای از نظر طرح و رنگ است و با توجه به طرح و رنگ بندی های آن شناخته می شوند. برای تهیه تار گلیم ، اغلب از نخ پنبه و پشم و در موارد استثنایی از ابریشم استفاده می شود. در گلیم بافی به شیوه « پودپیچی» علاوه بر نخ تار و پود از نخ پود نازک نیز استفاده می شود و پود به حال پیچش از میان نخ تار و ...
ادامه مطلب