کلیسای نسطوریان خارگ

کلیسای نسطوریان، کلیسایی ساسانی است و به گمان باستان شناسان یگانه کلیسای باقی مانده از این دوران است که می توان آن را نماد بارز تعلق خلیج فارس به ایران و ایرانی دانست. بقایای به جا مانده از کلیسای نسطوریان که ضمن کاوش های پروفسور گیرشمن فرانسوی در سال ۱۳۳۷ مورد بررسی قرار گرفت نشان دهنده آن است که این جزیره در عصر ساسانیان میزبان جماعت بزرگی از نسطوریان بوده است. در آن زمان شهر بخت اردشیر یا ریشهر فعلی در ۱۲ کیلومتری بوشهر یکی از مهم ترین مراکز مسیحیان ایران بوده است که تا جزیره خارگ فاصله چندانی نداشت. بندری که قدمت تاریخی آن به عهد ایلام می رسد و در آن زمان با عنوان لیان شناخته می شده است. روستایی که به دست اردشیر ساسانی توسعه یافت.

پروفسور گیرشمن کلیسای نسطوریان را چنین توصیف می کند: کشیشان نسطوری خارگ به بهای کوششی بسیار، طولانی و طاقت فرسا کلیسایی زیبا بنا نهادند که با قطعات بزرگ سنگ تراشیده بنا شده بود که صحن سه گانه ای به سبک ساسانی دارد و قسمت میانی آن از صحن های جانبی بزرگتر می باشد. بلندی طاق هایی که ۳ قسمت صحن را می پوشاند احتمالا می بایست در حدود ۶-۷ متر باشد. از دیگر قسمت های کلیسای نسطوریان می توان به محل همسرایان یعنی جایی که در کلیسا سرودهای مذهبی را می خوانند، محراب، خزانه جای نگه داری اشیایی که در عشاء ربانی بکار می رود، جامه خانه اطاقی که البسه و زیورآلات مخصوص تشریفات کلیسایی را در آنجا نگه داری می کنند، اشاره کرد.

از دیگر قسمت های این کلیسا همچنین می توان به تالار کتابخانه و تالار مجمع کشیشان نام برد. اطراف صحن کلیسای نسطوریان میدانگاه بزرگی است که خانه های صومعه را شامل می شود که مشتمل بر حدود شصت حجره است که هر یک دارای سه قسمت کوچک است که یکی از آن ها جای خواب می باشد. همچنین در چند صد متری کلیسا چندین ویرانه کوچک به فواصل زیاد از یکدیگر وجود دارد که خانه های کشیشان را شامل می شود.


معماری کلیسای نسطوریان

کلیسای نسطوریان دارای تزئیناتی گچی بوده که در کاوش های پروفسور گیرشمن بدست آمده است. نمونه های گچبری به دست آمده از خارک، ۵ قطعه با نقوش گیاهی و نقش صلیب هستند که اکنون در مخزن موزه ملی ایران نگه داری و حفاظت می شوند. این گچبری ها مدتی پیش توسط موزه ملی ایران و در نمایشگاهی تحت عنوان تزیینات گچبری دوره ساسانی در معرض دید عموم قرار گرفت.

اما آنچه اکنون موجب نگرانی دوستداران و کارشناسان میراث فرهنگی می شود عدم توجه کافی مبنی بر حفظ و مرمت میراث گذشتگان است به گونه ای که کتیبهٔ هخامنشی جزیره خارگ تنها در اندک زمانی پس از کشف تخریب گردید. امروزه با توجه به نهایی شدن طرح تبدیل جزیره خارگ به سایت موزه و موافقت شرکت نفت با تخصیص ۳ میلیارد تومان اعتبار به این پروژه ملی از مسئولین سازمان میراث فرهنگی و گردشگری انتظار می رود که با آماده سازی طرحی جامع از این کلیسا و دیگر آثار باستانی خارگ زمینه مرمت و حفظ این آثار ملی را فراهم سازند.

مساعدتی که شرکت نفت برای اولین بار نیست انجام می دهد چرا که این شرکت برای اولین بار و به صورت داوطلبانه مقدمات سفر و پرداخت تمام هزینه کاوش های باستانی پروفسور گیرشمن در سال ۱۳۳۷ را فراهم کرد. در صورت مرمت و ثبت ملی مجموعه این کلیسا و باغ زیبای باستانی مجاور و قنات های اطراف این کلیسا بهترین پتانسیل و قابلیت را برای تبدیل شدن به موزه، مرکزی پژوهشی و یا مجتمع فرهنگی-باستانی را دارا است. تاریخ ما را به خاطر این سهل انگاری ها نخواهد بخشید و شاید فردا خیلی دیر باشد.


نظر کاربران
29 نظرثبت شده است
  • فاطمه
    ۳۱ شهریور ۱۳۹۷
    ممنونننننن...
  • رضا فروتن
    ۳۱ شهریور ۱۳۹۷
    برای ارسال بار باید تشریف بیرید ترمینال...
  • فرشاد
    ۳۰ شهریور ۱۳۹۷
    ممنون...
  • nasim
    ۲۹ شهریور ۱۳۹۷
    یه بار دارم برای زاهدان میخوام بیان درب منزل ازم تحویل بگیرن و رسید بدن کجا باید تماس بگیرم ؟...