موزه زیلوی میبد

موزه زیلو در یکی از کاروانسراهای شاه عباسی در شهد میبد احداث شده است. میبد، یکی از شهرهای تاریخی استان یزد است که دارای قدمتی هزارساله است. این شهر با دارا بودن بافت تاریخی بسیار غنی خود، یکی از شهرهای دیدنی ایران است. این شهر دارای آثار تاریخی بسیاری است که موزه زیلوی میبد یکی از آنهاست.


زیلو چیست؟

زیلو یکی از کهن ترین دست بافته های ایرانی است که به عنوان فرش و زیرانداز جهت مصارف خانگی و در اماکن عمومی به ویژه مساجد، مدارس و زیارتگاه ها مورد استفاده همگان قرار می گرفته است. تارو پود زیلوها از نخ و الیاف پنبه ای وبافت آن در عین سادگی اولیه نسبتاً پیشرفته و از فنون ویژه ای برخوردار است. بر خلاف انواع دیگر فرش که بیشتر در محیط های عشایری و سردسیر رواج یافته، بهره برداری از زیلو بیشتر در مناطق شهری و روستایی و به ویژه در نواحی گرم و خشک مرسوم بوده است. موزه زیلوی میبد، یکی از جامع ترین گنجینه های زیلو و پلاس در ایران را دارد.


خواستگاه زیلو

به گواهی گزارش های تاریخی بافت زیلو از دیرباز در شهرهای فارس، خراسان و آذربایجان و نواحی پیرامون کویر رواج داشته و در منطقه یزد بیشترین و بهترین زیلوها را در میبد می بافته اند و از این منطقه به اقصی نقاط کشور و حتی خارج از کشور می فرستاده اند. موزه زیلوی میبد: این موزه شامل جمعی از زیلوهای قدیمی گردآوری شده از مساجد میبد می باشد. قدیمی ترین زیلوی مشاهده شده در این موزه به سال ۸۰۸ هجری قمری باز می گردد. موزه زیلوی میبد هم اکنون در سول (سالن) شرقی کاروانسرای میبد واقع شده و به طور رایگان مورد استفاده همگانی است.

ایجاد موزه زیلو در میبد بعنوان اولین و تنهاترین موزه زیلو در ایران و جهان توانسته این هنرصنعت را به ایرانیان و جهانیان معرفی نماید صنعت زیلو نه یک صنعت مربوط به میبد و یا کشور، بلکه صنعتی ملی است و شهرستان میبد به عنوان آخرین پایگاه این صنعت تاریخی می باشد گرچه از سابقه زیلو بافی در میبد مدرک مستندی موجود نیست، اما بقایایی از قدیمی ترین زیلوی بافت میبد در مسجد جامع این شهر وجود دارد که تاریخ ۸۰۸ قمری را نشان می دهد. همچنین زیلو قدیمی ترین صنایع دستی میبد محسوب می شود که تا چند سال پیش صدها خانوار از محل آن امرار معاش می کردند. تعدادی از زیلوهای تاریخی در موزه زیلوی میبد نگهداری می شود.

زیلو هرچند به ظاهر یک فرش نخی ساده است، اما بررسی فنون و تکنیک بافت آن نشان می دهدکه غنای فرهنگی و فکر و اندیشه باورشده ای در پس هر تار و پود آن نهفته است تعداد زیلوهای ۵۰۰ ساله که از مساجد مختلف جمع آوری شده بسیار فروان است به طوری که رسیدگی و حفاظت بیشتری را می طلبد صنعت زیلو از قدیمترین محصولات دست بافته ای است که همراه دیگر دستبافته های نخی مثل کرباس و پلاس در مسجد حضور داشته است. تشابه زیلو با شئونات مادی و معنوی زندگی مردم میبد اعم از نوع مسکن، معیشت و اعتقادات و باورها، گویای این نکته است که میبدی ها در شیوه بافت آن دخل و تصرفاتی نموده اند و نقش های زیادی را برآن افزوده اند.

زیلو در نقش و بافت شباهت زیادی به حصیر، اولین دستبافته بشر دارد و مثل حصیر یکی از موارد استفاده آن در مساجد و اماکن متبرکه است. بنابرین می توان احتمال داد که زیلو بافی با مرحله تکمیل حصیر بافی است و یا بافندگان از این صنعت الهام گرفته اند. این درحالی است که اکثر مردم از تفاوت گلیم و زیلو بی خبر هستند، درواقع این دو دستبافته از نظر مواد خام مصرفی و از لحاظ نوع بافت با هم فرق دارند. زیلو با زندگی جامعه کشاورزی و روستایی سازگاری دارد، زیرا تار و پود آن از پنبه است و گلیم با معیشت دامداری و شیوه تولید عشایر متناسب است. مصالح گلیم بیشتر از پشم است و مناسب برای مناطق سردسیر و مصالح زیلو از نخ پنبه ای و مناسب برای مناطق گرمسیر است. گنجینه موزه زیلوی میبد، یکی از جامع ترین گنجینه های زیلو در کشور است.


موزه زیلوی میبد

در پی سیاست گسترش راه ها و امنیت تجارت، شاه عباس اول صفوی اقدام به ساخت کاروان سراهایی در کنار جاده ها می کرد که این کاروانسراها به شاه عباسی شهره شدن و کاروانسرای شاه عباسی میبد هم یکی از اینهاست که از کاملترین کاروانسراهای بین راهی است، و به سبک معماری صفوی به شیوه ی چهار ایوانی است. هم اکنون اداره میراث فرهنگی میبد یه مرکز فرهنگی، موزه زیلوی میبد و رستوران سنتی و کافی شاپ (سفره سرای شاه عباسی) در این مکان راه اندازی کرده که مورد استفاده همگانی است.


نظر کاربران
29 نظرثبت شده است
  • فاطمه
    ۳۱ شهریور ۱۳۹۷
    ممنونننننن...
  • رضا فروتن
    ۳۱ شهریور ۱۳۹۷
    برای ارسال بار باید تشریف بیرید ترمینال...
  • فرشاد
    ۳۰ شهریور ۱۳۹۷
    ممنون...
  • nasim
    ۲۹ شهریور ۱۳۹۷
    یه بار دارم برای زاهدان میخوام بیان درب منزل ازم تحویل بگیرن و رسید بدن کجا باید تماس بگیرم ؟...