قلعه شوش خوزستان؛ قلعه ی فرانسوی ها

قلعه شوش، از آثار تاریخی به جا مانده دوران قاجاریه، در استان خوزستان قرار دارد. قلعه شوش که به قلعه اکروپل یا قلعه فرانسوی ها نیز شهرت دارد، به دست باستان شناسان فرانسوی در سال ۱۸۹۷ میلادی در بلندترین نقطه شهر شوش بنا شده است. این قلعه شباهت خیلی زیادی به زندان باستیل در فرانسه دارد که با استفاده از آجرهای به دست آمده از کاخ داریوش و همچنین تعدادی از آجرهای منقوش به خط میخی چغازنبیل به دست معمارانی از دزفول بنا شده است.


معماری قلعه شوش

این قلعه تاریخی بسیار زیبا یکی از خاص ترین آثار تاریخی و دیدنی ایران و استان خوزستان است. قلعه شوش روی تپه باستانی شوش و در کنار کاخ آکروپل ساخته شده است. پلان قلعه به شکل ذوزنقه است که قاعده کوچک آن در سمت شمال واقع شده است. اطراف آن را راهرویی احاطه کرده و ردیف اتاق هایی به سمت حیاط، دور آن قرار گرفته اند. تقسیم بندی کلی قلعه با دو حیاط و فضاهای پیرامون این حیاط شکل می گیرد. قلعه دارای سه ورودی است که یکی از آنها در حال حاضر مسدود می باشد.

بنیان گذاری بنا

قلعه شوش که آن را قلعه آکروپل نیز می نامند، روى بلندترین نقطه شهر شوش بنا شده و شباهت بسیار زیادى به زندان باستیل فرانسه دارد. نخستین حرکت های باستان شناسی در این محوطه تاریخی در سال ۱۸۵۱ به وسیله کنت لفتوس انگلیسی آغاز شد. این حرکت چندی بعد توسط ژان و مارسل دیولافوای فرانسوی ادامه پیدا کرد. به واسطه گسترش کاوش و کشف آثار ارزشمند و همچنین ناامنی، هیات فرانسوی تصمیم به ساخت مکانی در این محوطه تاریخی گرفت. بالاخره در سال ۱۸۹۷ توسط ژان ژاک دومورگان قلعه شوش را بنا کرد. مصالح این قلعه نیز از آثار و ابنیه ای که در حفاری های کشف شد، تهیه شده بود.

قلعه شوش همانند قلعه های قرون وسطی اروپا از ۲ حیاط تشکیل شده که حیاط دوم مرتفع تر از حیاط اول است. در زیر حیاط دوم ۲ تالار (زیرزمین) تعبیه شده است. این قلعه کلا دو اشکوبه می باشد. بافت اصلی دیوارها از خشت است با روکشی از آجر. آجرها مربوط به ادوار مختلف تاریخی است. فرانسوی ها بطور وقیحانه ای از آجرهای بناهای تاریخی کشف شده، در ساخت این قلعه استفاده کردند. عناصر تشکیل دهنده معماری مانند طاق های رومی، درگاه های قوسی و تزئینات آجری است. بنا از معماری ایرانی مایه گرفته و کل بنا توسط ۲ معمار دزفولی ایجاد گردیده اند.

از دیگر بخش های قلعه شوش می توان به اتاقک شیشه ای موسوم به کلاه فرنگی و برج استوانه ای که در ضلع غربی قرار دارد و به عنوان کبوترخانه مورد استفاده قرار می گرفت  اشاره کرد. همچنین برجی دیگر که در وسط حیاط اول قرار دارد از دیگر خصوصیات این قلعه است. سایر تزئینات این قلعه نیز، نعل درگاه های قوسی و ایجاد نماهای تزئینی با آجر و همچنین نقاشی هایی به سبک تلفیقی اروپایی و شرقی و آجرهای کتیبه دار چشمگیرتر هستند.به دلیل وجود انواع آجر به ویژه آجرهای کتیبه دار با ابعاد مختلف و منقوش مینایی، می توان این قلعه را موزه آجر نامید.

ترمیم و ثبت ملی

در خلال جنگ تحمیلی و در سال های ۱۳۵۹ تا ۱۳۶۰ بارها این اثر تاریخی مورد حمله دشمن قرار گرفت. در این حملات آسیب های جدی به آن وارد آمد. از سال ۱۳۷۱ تا ۱۳۷۳ قلعه شوش چندین بار مرمت اصولی شد. متاسفانه در سال ۱۳۷۵ قسمتی از راهرو ها و اتاق ها توسط سازمان میراث فرهنگی رنگ آمیزی شد.قلعه تاریخی شوش در سال ۱۳۸۰ توسط سازمان میراث فرهنگی با شماره ۳۹۸۳ در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسید.


نشانی و دسترسی

قلعه تاریخی شوش در خیابان طالقانی شهر شوش قرار دارد. در مجاورت این اثر بسیاری از جاذبه های باستانی و فرهنگی این شهر تاریخی مانند موزه شوش،کاخ باستانی آپادانا،کاخ اردشیر دوم ساسانی و آرامگاه حضرت دانیال نبی (ع) قرار گرفته است.


نظر کاربران
29 نظرثبت شده است
  • فاطمه
    ۳۱ شهریور ۱۳۹۷
    ممنونننننن...
  • رضا فروتن
    ۳۱ شهریور ۱۳۹۷
    برای ارسال بار باید تشریف بیرید ترمینال...
  • فرشاد
    ۳۰ شهریور ۱۳۹۷
    ممنون...
  • nasim
    ۲۹ شهریور ۱۳۹۷
    یه بار دارم برای زاهدان میخوام بیان درب منزل ازم تحویل بگیرن و رسید بدن کجا باید تماس بگیرم ؟...