دامغان

دامغان امروز شهریست سر راه تهران و مشهد که تا پایتخت ۳۴۳ کیلومتر فاصله دارد، دامغان بوسیله رشته راه آهن تهران ومشهد بمرکز مرتبط است. اینراه پس از عبور از سمنان و گذشتن از قسمتهای کوهستانی وارد دشت نسبه همواری شده پس از آنکه از دامغان گذشت مجدداً با کوهها مصادف میگردد و همین جاست که مهندسین راه برای دوری جستن از کوه بریهای پر زحمت و پر خرج راهرا از دامنه کوهها و برجستگیها کشید و بشاهرود پیوسته اند. در ۱۳۵ کیلومتر فاصله میان سمنان و دامغان رویهم و یادوک ۶۹۵ پل بزرگ و کوچک ساخته شده و نیز بین شاهرود و دامغان که ۶۵ کیلومیتر مسافتست ۱۵۸ پل و ۱۴ ویادوک بنا گریده و از اینرو میتوان کمی بوضعیت طبیعی و پست و بلندیهای اینحدود آشنا گردید.بین دامغان و گرگان که در شمال است بجهه وجود یک سلسله کوههای مرتفع راه شوسه وجود ندارد و تها عبور و مرور از معابر تنگ و خطرناک کوهستانها انجام میگیرد. آب این شهر خوب و سازگار و هوایش تقریباً معتدل است اما چون در انتهای دالانی از شعبات کوه البرز قرار گرفته پیوسته در معرض وزش بادهائیست که تقریباً همیشه در این معبر جریان دارد بدینجهه اغلب برای دامغان غبار آلود و پر از گرد و خاک میباشد و بی شک همین آشفتگی تقریباً دائمی هواست که افسانه چشمه بادخان را پدید آورده است. سرعت و شدت این بادها گاه آنچنانست که فضا را کاملا تیره و تار میسازد و بهمین جهه است که در دامغان در اشجار بلند مخصوصاً سپیدار چنار کمتر دیده میشود و بیشتر درختان کوتاه مانند انار، آلو، انجیر، الو پرورش میابد.قوت و مداومت باد را از خراشیدگیهائی که بمرور روی جدارمناره های محکم پدید آمده میتوان استنباط کرد.
بطورکیه قبلاً ذکر شد در دامغان همه گونه محصول عمل میآید پنبه و گندمش زیاد و مرغوب و پسته اش از نظر خوبی جنس و خوشمزگی زبانزد همه جاست و گرچه در ادرکان یزد و کرمان نیز پسته خوب و درشت بدست میآید اما عطر و طعم پسته دامغان را ندارد بعلاوه عمر درختان پسته دامغان بیشتر است لیکن اشجار پسته این شهر هر سه یا چهارو گاهی پنج یا شش سال یکبار باور میگردند و بسیار مواقع نیز در معرض سرمازدگی واقع شده و بی برک و بر میشوند. انگور و زردآلوی دامغان خوبست . میوه های دیگر نیز کم و بیش دارد مخصوصاً صیفی کاری آن در خور یادآوریست. صنایع دامغان تقریباً منحصر بهنرهای دستی: چیت زنی (نوعی قلمکاری) و بافتن پارچه های نخی است.
از لحاظ معدن دامغان بسیار غنی است چه در کوههای نزدیک آن بیشتر معادن مخصوصاً سرب، آهن مغناطیس، طلا، زغال سنگ و غیره وجود دارد اما سای ذغال سنگ که باوسایل نقاص کمی استخراج میگردد از معادن دیگر بهره برداری نمیشود، معادن طلای دامغان خیلی مهم و قابل استفاده است و اگر روزی دولت باستخراج آن اقدام نماید سود سرشاری خواهد داشت.

دامغان پایتخت اشکانیان
دامغان در حدود چهارصد سال پیش از میلاد مسیح چنان عظمتی داشت که اشک سوم و تیرداد اشکانی در سال ۲۴۹ پیش از میلاد آن را پایتخت خود اعلام نمودند . این شهر تا قرن اول میلادی اهمیت خود را حفظ کرد و مرکز ایالت بزرگ قومس بود . برخی ها , طرح این شهر را به هوشنگ نسبت داده اند . این نظریه به واقعیت نزدیکتر است که مردم این منطقه دراطراف رودخانه چشمه علی که در دره کوههای شمالی جاری است اسکان یافتند و مدنیتی را بوجود آوردند . چنانکه نوشته اند , نزدیک به چهارصد سال پیش از میلاد جمعی از مغان در مسیر رود سکنی گزیدند و به همین علت , نخست این منطقه ده مغان نامیده می شده و به مرور زمان و در آخر الامر به دامغان تبدیل گردید .دامغان مدتی پایتخت زمستانی اشکانیان بود و تا کشته شدن یزدگرد , آخرین پادشاه ساسانی موقعیت خود را حفظ کرد . در دوره های حکومت امویان ,عباسیان , طاهریان , سامانیان , سربداران و دیلمیان دامغان از موقعیتی ممتاز برخودار بود .

دامغان پایتخت ساسانیان
آنچه تاکنون خلاف آن ثابت نشده این است که؛ پایتخت زمستانی اشکانیان شهر صد دروازه بوده و اردشیرساسانی پس از آنکه در سال ۳۹۷ قبل از هجرت پیغمبر اسلام اردوان اشکانی را کشت و سلسله ی اشکانیان منقرض شد مدتی پایتخت زمستانی خود را دامغان و تیسفون قرار داد که تیسفون تا کشته شدن یزدگرد آخرین پادشاه ساسانی پایتخت ساسانیان بوده و خرابی تیسفون در تاریخ معلوم است. ولی نسبت به دامغان (صددروازه) نظریه ی آنان را که نوشته اند در محلی نزدیک شهر کنونی بوده به علاوه در تاریخی ذکر نشده کمترین آثاری از چنان شهر بزرگی نیست و اگر می بود بایستی واقعه ی خرابی آن و احداث شهر با این باره ی مهم ضبط می گردید و تاریخ ایران در زمان ساسانیان روشن است.

موقعیت جغرافیایی

دامغان بین ۵۳ درجه و ۴۲ دقیقه تا ۴۵ درجه و ۴۹ دقیقه طول شرقی و ۳۶ درجه تا ۳۴ دقیقه عرض شمالی قرار گرفته است. این شهرستان محدود است از شمال به کوههای البرز و از جنوب به دشت کویر و از غرب به شهرستان سمنان و از شرق به شهرستان شاهرود.

شهر دامغان در دامنه جنوبی البرز و در ۱۲۰ کیلومتری شرق سمنان و ۷۰ کیلومتری غرب شاهرود واقع شده است. قسمت اعظم مساحت شهرستان دامغان را دشت و قسمت دیگر را کوهستان تشکیل می دهد. بلندترین نقطه این شهرستان، قله ای است به ارتفاع ۳۸۱۳ متر ارتفاع از سطح دریا در کوه سرتنگه از سلسله کوهستان البرز و پست ترین نقطه آن، ۱۰۶۳ متر از سطح دریا ارتفاع دارد که در کویر چاه جام در جنوب دامغان واقع شده است. شیب دشت دامغان از شمال به جنوب است که از چاه جام، به سمت دشت کویر باز هم از ارتفاع آن کاسته می شود تا اینکه کوههای کم ارتفاع واقع در جنوب، چاله یا دشت دامغان را از دشت کویر، جدا می کند. از نظر زمین شناسی، قدیمی ترین تشکیلات منطقه دامغان مربوط به دوره پرکامبرین است. این تشکیلات زمین ساختی شامل شیست، گنیس و دیگر سنگهای دگرگونی می باشد. در کوهستانهای شمالی دامغان گسلهای متعددی با جهت جنوب غربی ـ شمال شرقی وجود دارد که رعایت آن در ایجاد ساختمانها و دیگر تاسیسات به خاطر احتمال وقوع زلزله لازم است.


نظر کاربران
29 نظرثبت شده است
  • فاطمه
    ۳۱ شهریور ۱۳۹۷
    ممنونننننن...
  • رضا فروتن
    ۳۱ شهریور ۱۳۹۷
    برای ارسال بار باید تشریف بیرید ترمینال...
  • فرشاد
    ۳۰ شهریور ۱۳۹۷
    ممنون...
  • nasim
    ۲۹ شهریور ۱۳۹۷
    یه بار دارم برای زاهدان میخوام بیان درب منزل ازم تحویل بگیرن و رسید بدن کجا باید تماس بگیرم ؟...