خلخال

خلخال از شهرهای قدیمی و تاریخی آذربایجان است که در کتاب های جغرافیایی و تاریخی سده های دوم و سوم هجری مورخان و جغرافیدانان درباره خلخال اطلاعاتی ذکر شده است. خلخال در جنوب استان درفاصله ۱۱۲ کیلومتری اردبیل قرار دارد و دارای تابستان های معتدل و طبیعی و زیبا می باشد و فصل پاییز بسیار زیبایی دارد. سابقه سکونت در خلخال به هزاره دوم قبل از میلاد می رسد.

از جاذبه های طبیعی این شهر می توان به چشمه آب گرم معدنی خلخال در ۲۲ کیلومتری شمال غربی هروآباد و به فاصله ۹۶ کیلومتری میانه که از زمین خارج می شود می توان اشاره کرد. اطراف چشمه را سنگ های آهکی و آذرین از نوع آندزیت پور فیریک پوشانده است. خروج آب از زمین در چند مظهر نزدیک به هم به فاصله چند صد متری جاده است. آب گرم خلخال از دسته آب های بیکربناته سدیک گرم و گاز دار است که در درمان بیماری های مفصلی , رماتیسمی و عصبی مؤثر است.

مکان های دیدنی و تاریخی

جاذبه های طبیعی و مکان های تاریخی در شهرستان خلخال وجود دارند. مهم ترین گردنه خلخال به نام گردنه ناو مشهور است که در مسیر جاده ارتباطی خلخال به هشپر واسالم واقع شده و از داخل جنگل های طالش به جاده رشت به آستارا متصل می شود. چشمه آب گرم معدنی خلخال در ۲۲ کیلومتری شمال باختری هروآباد و به فاصله ۹۶ کیلومتری میانه از زمین خارج می شود. جنگل های متراکمی نیز درمحدوده شهرستان خلخال وجود دارد که از امکانات بسیار مساعد در زمینه جذب جهانگرد برخوردارند. امامزاده کجل نیزدر شمال خاوری اغکند در مسیر جاده ماشین رو کوهستانی شمس آباد واقع شده است.

صنایع و معادن

مهم ترین صنایع شهرستان خلخال را صنایع دستی تشکیل می دهند. شهرستان خلخال یکی از مراکز مهم صنایع دستی استان اردبیل و نیز کل کشور محسوب می شود. انواع جاجیم، گلیم، اشیای منبت کاری شده و صنایع چوبی از عمده ترین صنایع دستی این شهرستان است. جاجیم بافی در اکثر روستاهای ایران به ویژه اغلب روستاهای آذربایجان مرسوم است و در هر منطقه دارای ویژگی های خاص می باشد در شهرستان خلخال جاجیم دارای ویژگی های خاص می باشد. در گذشته جاجیم مناسب ترین چیزی بود که مردم منطقه روی کرسی می انداختند که در این میان جاجیم چیچکلمه‎CHICHAK‎ ‎LAMEH‎ با ترکیبی از رنگ های متنوع و نقوش لوزی داخل الوان راه راه آن در ده و شهر از همه مشهور بود با متروک شدن کرسی زغالی بافت و مصرف جاجیم در شهرها و حتی در‎ ‎شهرستان های دور و نزدیک نیز به فراموشی می رفت ولی روستاییان طبق عادت قدیمی مناسب ترین روانداز کرسی زمستانی را رها نساخته اند و بانوان کهنسال در روستاها همچنان جاجیم خودشان را در زمستان و تابستان در فضای باز اطراف خانه و میدان ده و یا هر مکانی که امکان داشته باشد دراز می کنند و سه پایه مخصوص آن را بر پا می دارند و جاجیم می بافند. بافت جاجیم در اکثر قریب به اتفاق دهات و مناطق روستایی ایران مرسوم است تنها تفاوت و امتیاز جاجیم بعضی از مناطق نسبت به سایر جاها ترکیب رنگ و ظرافت نخ و نقوشی است که روی آن ایجاد می کنند.
می توان گفت جاجیم بافی در عین ظرافت و زیبایی و دقتی که می بایست صرف بافتن آن گردد سنتی ترین روش بافندگی را مجسم می سازد و ابزار مورد نیاز آن ساده ترین وسایل می باشد. مهم ترین عامل در امر بافت انرژی بازوان زن بافنده است . بافت جاجیم پس از تهیه نخ مورد نیاز در رنگ های مختلف یا چله کشی شروع می شود و اغلب تمام مراحل بافت مخصوصا چله کشی آن در فضای باز و شبیه به چله دوانی قالی های فارسی بافت، صورت می گیرد. به این ترتیب در محوطه های به طول تقریبی ده تا بیست متر به وسیله تعداد چهار میخ چوبی روی زمین ایجاد می شود و گلوله های رنگی نخ توسط شخص چله کشی به دور این میخ های چوبی گردانده می شود. با گردش مداوم شخص چله کشی به دور این چهار ضلعی و تغییر دادن گلوله های رنگی نخ پشمی، طراحی(رنگ نقوش) جاجیم نیز شکل می گیرد. پس از پایان چله کشی چله را روی زمین دراز می کنند به این نحو که با دو عدد میخ چوبی یا فلزی بزرگ عرض چله را در یک طرف محکم نموده و انتهای چله را که به صورت یک گلوله بزرگ پیچیده شده در انتها محکم می نمایند و ضمنا با گذاشتن یک سه پایه چوبی نسبتا بزرگ جوکی را که بر روی چله سوار است از بالای سه پایه آویزان می کنند به این ترتیب چله بر روی زمین آماده بافت بوده و جاجیم بافی آغاز می گردد. از آن جا که در داخل منازل روستایی فضایی به طول پانزده متر کمتر پیدا می شود اغلب جاجیم را در معابر(کوچه و میدان ده ) مستقر می کنند و این عمل را اصطلاحا (دراز کردن جاجیم) می گویند و هر وقت که مشغول کار نیستند چله و سه پایه را جمع کرده وموقع کار مجددا و به سادگی آن را دراز می کنند.
در شهرستان خلخال جاجیم بافی روستاها و آبادی های بخش خورش رستم به علت تعداد بافندگان و مرغوبیت و ظرافت نوع جاجیم شهرت بیش تری دارد. به همین سبب دفاتر یا مراکز اجرای پروژه های جاجیم بافی در این بخش در روستاهای گیوی زاویه ، نیمهیل، نساز، برندق، جعفرآباد، سجهرود و چنارلیق قرار دارند و هر کدام از این دفاتر تعداد زیادی از جاجیم بافان آبادی های اطراف را از طریق توزیع مواد اولیه و جمع آوری جاجیم های بافته شده تحت پوشش قرار داده اند. به این ترتیب که جاجیم بافان مواد اولیه مرغوب و ارزان قیمت را به ط ور امانی تحویل گرفته و جاجیم بافته شده را به دفتر پروژه تحویل می دهند میزان دستمزد پرداختی پس از ارزیابی محصول با توجه به مرغوبیت بافت و ترکیب رنگ تعیین و پرداخت می شود.
سیمان، کرومیت، خاک سرخ از مهم ترین معادن شهرستان خلخال به شمار می روند که در قسمت های مختلف این شهرستان پراکنده شده اند.

کشاورزی و دام داری

به طورکلی خلخال از مناطق کشاورزی، باغ داری و دام پروری استان اردبیل است و محصولات عمده اش گندم، جو و حبوبات، برنج، گردو، سیب، گلابی، انگور و پنبه است. خلخال به لحاظ داشتن مراتع نسبتا خوب از دامداری پیشرفته ای برخوردار است و انواع فرآورده های شیری از قبیل: خامه، ماست، کره و پنیر و… هم چنین پشم، پوست و عسل از عمده ترین تولیدات دامی این منطقه به شمار می آیند.

مشخصات جغرافیایی

شهر خلخال در ۴۸ درجه و ۳۱ دقیقه طول جغرافیایی و ۳۷ درجه و ۳۷ دقیقه عرض جغرافیایی و ارتفاع ۳۱ متر از سطح دریا واقع شده است. خلخال در جنوب شرقی استان اردبیل واقع شده است و رودهای هروآباد و آپارچای در آن جریان دارند. خلخال منطقه ای کوهستانی با آب و هوای معتدل و نسبتا سرد می باشد. کوهستان جنگلی و بلند طالش در خاور خلخال از شمال به جنوب در حکم سدی میان دریای خزر و استان گیلان و آذربایجان شرقی است که باران خزری در دامنه شرقی آن ریزش کرده و جنگل های طالش را بوجود آورده است. مسیرهای دسترسی و ارتباطی این شهرستان با دیگر مناطق عبارت اند از:
– شهر خلخال در مسیر راه اردبیل – اسالم، در ۱۱۰ کیلومتری شهر اردبیل و ۶۷ کیلومتری اسالم واقع است.
– راهی فرعی به سوی مغرب تا میانه به طول ۱۳۰ کیلومتر.
– راهی به سوی جنوب به طول ۳۵ کیلومتر تا هشتجین .

وجه تسمیه و پیشینه تاریخی

برخی از نویسندگان نام خلخال را با نام شهر قدیم خلخال واقع در ناحیه اوتی در ماورای قفقاز که در منابع ارمنی میان قرن دوم و پنجم میلادی به عنوان اقامتگاه زمستانی شاهان ارمنستان و سپس آلبانی ( آران ) آمده است مرتبط می دانند، ناحیه اوتی بر ساحل راست رود کورا در حدود گنجه و شمکور کنونی واقع بوده است. مرکز ناحیه ای که بعدها به نام خلخال معروف شد در سابق فیروز آباد بود و چون ویران شد خلخال به جای آن بر پا شد.
خلخال از شهرهای قدیمی و تاریخی آذربایجان است. در کتاب های جغرافیایی و تاریخی سده های دوم و سوم هجری، مورخان و جغرافی دانان از جمله در کتاب« حدود العالم من المشرق الی مغرب » درباره خلخال چنین نوشته اند:« خلخال از شهرهای کوچک و از توابع آذربایجان بوده، محصول عمده آن گندم و جو بوده است و پلاس و گلیم و لباس پشمی و کرکی در آن بافند….» در معجم البلدان که اواخر سده ششم هجری نوشته شده آمده است:« خلخال شهری است در مشرق آذربایجان و نزدیک گیلان و مزارع و آبادی آن بیش تر در وسط کوه های بلند قرار دارد از آن جا تا شهر قزوین هفت روز و تا اردبیل دو روز راه است و در این ولایت قلاعی بلند قرار دارد که مردمان آن هنگام حمله مغول به آنجا عزیمت نموده اند» در«نزهه القلوب» که حمدلله مستوفی در اوایل سده هشتم هجری نوشته، درباره این شهر چنین آمده است:« خلخال شهر وسط بوده و اکنون دیهی است کما بیش صد موضع و به چهار ناحیه تقسیم می شود: خانندبیل، سنجبد، انجیل آباد و هشتچین … ».


نظر کاربران
29 نظرثبت شده است
  • فاطمه
    ۳۱ شهریور ۱۳۹۷
    ممنونننننن...
  • رضا فروتن
    ۳۱ شهریور ۱۳۹۷
    برای ارسال بار باید تشریف بیرید ترمینال...
  • فرشاد
    ۳۰ شهریور ۱۳۹۷
    ممنون...
  • nasim
    ۲۹ شهریور ۱۳۹۷
    یه بار دارم برای زاهدان میخوام بیان درب منزل ازم تحویل بگیرن و رسید بدن کجا باید تماس بگیرم ؟...