خرمشهر

شهرستان خرمشهر که در گذشته به نام «بندر محمره» معروف بود، از دو قرن قبل به دلیل اهمیت سوق الجیشی فوق العاده مورد توجه استعمارگران قرار گرفت و (تاکنون) چندین بار به اشغال قوای خارجی در آمده است. امپراطوری عثمانی در سال هزار و هشتصد و هشتاد و سه میلادی، انگلیسی ها در سال هزار و هشتصد و پنجاه و هفت میلادی و ارتش متجاوز بعث عراق در سال هزار و سیصد و پنجاه و نه خورشیدی خرمشهر را اشغال کرده اند.

استرنج در کتاب سرزمین های خلافت شرقی درباره بندر خرمشهر (محمره) می نویسد: «بندر محمره» (خرمشهر) در کنار نهر حفار در جای سابق شهر بیان واقع شده است. نهر حفار نواحی بالای شط العرب (اروند رود) را به دو قسمت بالای کارون متصل می کند. یاقوت، جزیره بزرگ را که بین دو شط یعنی شط العرب و کارون واقع شده «میان رودان» نام داده است.

مقدسی می گوید: این جزیره باتلاقی است که در یک زاویه آن کنار دریا شهر عبادان است و در زاویه دیگر در مصب شط کارون بندر سلیمان واقع شده است. کشف نفت در قرن نوزده و مجاورت خرمشهر با آبادان که بعدا پالایشگاه مدرنی در آن ساخته شد، اهمیت آن را دو چندان کرده است. رودخانه اروند رود یکی از مراکز دیدنی این شهر می باشد.

مکان های دیدنی و تاریخی

از محوطه های تاریخی منطقه می توان به بندرسرق که مرکز صادرات شیشه و مصنوعات سفالی و دستی است، اشاره کرد. شهرک ولی عصر، ساختمان هلال احمر، مسجد ولی عصر، کاخ فیلیه و مسجد جامع خرم شهر از دیگر آثار دیدنی شهرستان خرم شهر به شمار می آیند.

صنایع و معادن

تا پیش از جنگ تحمیلی، خرم شهر به دلیل موقعیت جغرافیایی و بازرگانی و ارتباط با دریای آزاد ثروت عظیمی را در خود جای داده بود. وجود تجارت خانه های بزرگ و نمایندگی شرکت های بزرگ کشتی رانی، به خرم شهر چهره یک بندر بین المللی بخشیده بود و ساکنانش به زبان فارسی، عربی و دیگر زبان های خارجی آشنایی داشتند. عموما ساکنان این شهر به کار در بخش های خدمات، کشاورزی (خرما و مرکبات) و صنایع (باغبانی، حصیربافی و صنایع دیگر) مشغول بودند، در نتیجه توسعه حمل ونقل و ساخت بارانداز افزایش یافت. ایجاد تاسیسات نفتی در خوزستان باعث ترقی و رونق اقتصادی فوق العاده منطقه شد اما جنگ نابرابر سال ۱۹۸۰ به این شهرستان آسیب رسانده و چهره شهر خرم شهر را که عروس شهرهای خوزستان لقب داشت به کلی تغییر داد. امروزه شهربازسازی کامل شده و علاوه بر زیبایی های تاریخی و باستانی آن موزه جنگ نیز در آن به نمایش در آمده و عموم مردم خرم شهر با آسایش و راحتی، به سامان بخشیدن وضعیت اقتصادی و بازرگانی شهرستان بلاش می کنند و در این راه موفقیت های بسیاری هم به دست آورده اند.

کشاورزی و دام داری

عمده ترین محصول کشاورزی این شهرستان خرما و مرکبات است. کمربندی از درختان نخل به پهنای ۴۰۰ متر شهر خرم شهر را از سایر قسمت های استان جدا می سازد. دام داری در منطقه رواج داشته و انواع محصولات حیوانی از قبیل لبنیات، پوست، پشم از فرآورده های این بخش است.

مشخصات جغرافیایی

شهرستان خرم شهر با مساحتی حدود ۴۵۵۲ کیلومتر مربع در انتهای جنوب باختری استان خوزستان، در محل پیوستن رود کارون و اروند رود واقع شده است. این شهرستان از شمال به اهواز، از خاور به شادگان، از جنوب به آبادان و از باختر به کشور عراق محدود است. بلندی خرم شهر از سطح دریا ۳متر و آب و هوای این شهرستان به علت نزدیک بودن به عربستان و عراق تحت تاثیر بادهای گرم و خشکی است که از این سو می وزند. رطوبت نسبی موجود در این ناحیه به علت نزدیکی به اروند رود و خلیج فارس در تمام فصل ها بالا است. از خرم شهر به شهرهای اهواز و آبادان راه آسفالته وجود داشته و فاصله هوایی آن تا تهران ۶۶۰ کیلومتر مربع است. انتهای راه آهن سرتاسری ایران، محور تهران – خرم شهر به درازای ۱۰۷۰ کیلومتر، به خرم شهر منتهی می شود.

وجه تسمیه و پیشینه تاریخی

در محل پیوستن رود کارون و اروند رود در حدود خرم شهر کنونی، شهر کهن تری به نام «بیان» وجود داشته که تا سده ۴ هـ. ق نیز آثاری از آن بر جای بوده است. این شهر پیش از اسلام «بارما» نام داشت و به قول مورخان در زمان خلافت عمربن خطاب تبدیل به «بیان» شده است. شاید واژه «بیان» معرب «پیان» باشد که در زبان خوزی به معنی مردان است. پس از ویرانی شهر پیان در نزدیکی ویرانه های آن یعنی در جایی که با جدا شدن کانال عضدی از بهمن شیر، گونه شمال خاوری جزیره آبادان پدید آمده است و اکنون نیز به نام محرزی معروف بوده و جزو حومه خرم شهر است، شهری کوچک به نام محرزه (مهرزه یا محرزی) نباشد که پس از شهر بیان، سالیان دراز بندرگاه کشتی های بازرگانی و پایگاه داد و ستد و مبادله کالا بود. خرم شهر از دیدگاه تاریخ نگاران بازمانده شهر بیان و محرزه یا محرزی و آخرین مولود پیوست گاه کارون و اروند رود است. عیلامیان در محلی که کارون به خلیج فارس می ریخت شهری به نام «ناژیتو» بنا کرده بودند تا دروازه کارون را پاس داری کنند. پس از آن هخامنشیان در سرچشمه رود کارون، آبادی دیگری به نام «آگینس» بنیاد نهادند. پس از ناژیتو و آگینس نوبت پاسداری این دروازه مهم که با گذشت زمان تا جای خرم شهر کنونی پیش آمده بود به شهر بیان و محرزه رسیده و روزگار شهرهای ناژیتو، آگینس و محرزه یکی پس از دیگری پایان یافت و چنان که گفته شد سرزمین بارما بعدها نام های محرزه، محمره به خود گرفت و سرانجام نیز عروس کنونی شهرهای خوزستان، خرم شهر جایگزین آن ها شد. این شهرستان که در گذشته به نام بندر محمره معروف بود از ۲ قرن پیش، دلیل اهمیت سوق الجیشی فوق العاده مورد توجه استعمارگران قرار گرفت و تا کنون چندین بار به اشغال قوای خارجی در آمده است. امپراطور عثمانی در سال ۱۸۸۳ میلادی، انگلیسی ها در سال ۱۸۷۵ میلادی و ارتش متجاوز عراق در سال ۱۹۸۰ خرم شهر را اشغال کرده اند. سرنوشت تاریخی خرم شهر که پر از فراز و نشیب است، به تنهایی گویای اهمیت این سرزمین به لحاظ موقعیت جغرافیایی و استراتژیکی است.


نظر کاربران
29 نظرثبت شده است
  • فاطمه
    22 سپتامبر 2018
    ممنونننننن...
  • رضا فروتن
    22 سپتامبر 2018
    برای ارسال بار باید تشریف بیرید ترمینال...
  • فرشاد
    21 سپتامبر 2018
    ممنون...
  • nasim
    20 سپتامبر 2018
    یه بار دارم برای زاهدان میخوام بیان درب منزل ازم تحویل بگیرن و رسید بدن کجا باید تماس بگیرم ؟...