خانه اتحادیه، آخرین بازمانده لاله زار

خانه اتحادیه که به خانه امین السلطان نیز معروف است، یکی از نفایس معماری عصر قاجار است. این اثر با بازی در سریال محبوب دایی جان ناپلئون شهرت زیادی به دست آورد. با تلاش های فراوان این اثر در تاریخ ۱۲ تیر ۱۳۸۴ با شمارهٔ ثبت ۱۲۰۵۷ به عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسید. اما طی چند سال اخیر دلیل بی توجهی مسئولان سازمان میراث فرهنگی و با حکم دیوان عدالت اداری ایران از فهرست آثار ملی خارج شد. شورای اسلامی شهر تهران به یک فوریت طرح الزام شهرداری تهران به تملک و بازسازی خانه – باغ اتحادیه رای داد. بالاخره این اثر ملی در سال ۱۳۹۴ به تملک شهرداری تهران درآمد.


تاریخچه

در سال ۱۲۶۱ خورشیدی، همزمان با طرح افتتاح خیابان لاله زار، باغ بزرگ لاله زار بخش بندی و فروخته شد و بخشی از آن به میرزا ابراهیم خان، پدر علی اصغرخان اتابک (امین السلطان) رسید و با مرگ ابراهیم خان، پسرش بخش های دیگری از زمین های مجاور را خرید و این مجموعه شگفت انگیز پدید آمد.

بنای فعلی بخشی از بنایی است که در دوره قاجار وجود داشت. به مرور زمان و دو دوره های مختلف بخش های از این خانه تخریب شده است. این باغ در دوران صدراعظمی میرزا احمد خان اتابک میزبان دیدارهای سرنوشت سازی بوده است. این خانه پناهگاه بسیاری از شخصیت های انقلابی و سیاسی دوران مشروطه بوده است. ناصرالدین شاه قاجار نیز به این خانه رفت و آمد کرده و ملاقات های حساسی در این عمارت داشته است.

دایی جان ناپلئون

نوادگان امین السلطان در دوره های بعد، زمین پدری را تفکیک کردند و فروختند. شاید سخت بتوان باور کرد که سینما جهان، سینما شهرزاد، یک پارکینگ و یک مجتمع تجاری در بخشی از همین زمین ها ساخته شده اند. رحیم اتحادیه نیز در سال ۱۲۹۵ شمسی این زمین را از وارثان امین السلطان خرید که از آن پس به خانه اتحادیه معروف شد. وی با تفکیک آن به ۳۰ سهم، آن را میان فرزندان خود تقسیم کرد. خانه اتحادیه در دهه ۵۰ لوکیشن سریال معروف دایی جان ناپلئون ساخته ناصر تقوایی بود و به همین نام نیز معروف شد. خانه دایی جان ناپلئون تنها قطعه بازمانده از باغ های لاله زار است.


بلایای غیرطبیعی

در پی رسیدگی نکردن سازمان میراث فرهنگی به خانه اتحادیه و پس از بی نتیجه ماندن رایزنی ها جهت تملک این ملک توسط سازمان میراث فرهنگی، گروهی از مالکان خانه اتحادیه درخواست خروج این اثر از فهرست آثار ملی را به دیوان عدالت اداری دادند، و دیوان در سال ۱۳۸۹ رأی به خروج آن از فهرست آثار ملی داد. در پی خروج خانه اتحادیه از فهرست آثار ملی ۲٫۲ سهم از سی سهم خانه در اردیبهشت سال ۱۳۹۲ به مزایده عمومی گذاشته شد.

با توجه به طرح شورای شهر تهران به فوریت طرح الزام شهرداری تهران به خریداری و بازسازی خانه اتحادیه در بهمن ماه ۱۳۹۲، قرار شد این خانه – باغ تاریخی پس از بازسازی و احیا از سوی شهرداری تهران به مرکز فرهنگی – هنری تغییر کاربری دهد. و در نهایت امر در شهریور ماه ۱۳۹۳ و نودمین جلسه شورا طرح ” الزام شهرداری تهران به تملک و بازسازی خانه باغ معروف به اتحادیه واقع در منطقه دوازده شهرداری تهران و بهره برداری از آن به عنوان مرکز فرهنگی و هنری” مصوب شد.

در تعطیلات ایام شب قدر تیر ماه ۹۳ خبری شنیدیم که تمام علاقه مندان به ایران و آثار باستانی را نارحت کرد؛ “بخش قاجاری خانه باغ اتحادیه (ضلع جنوب غربی عمارت) با لودر توسط شهرداری تهران تخریب شد”. و متأسفانه ساعت ۲ نیمه شب شنبه مورخ ۹۳/۶/۱، بخشی از مجموعه، که باقی مانده از املاک امین السلطان بود و در سالهای اخیر تبدیل به کارگاه شده بود، در آتش سوخت.

این خانه در مهر ماه ۱۳۹۴ توسط سازمان زیباسازی شهر تهران به قیمت ۲۸ میلیارد تومان خریداری و جز دارایی های شهرداری تهران شد و قرار بود در کمتر از یک ماه دیگر کار مرمت آن شروع شود.


آینده

با توجه به محل قرارگیری و موقعیت جغرافیایی و وقوع اتفاقات مشابه، به نظر نمی آید شهرداری تهران قصد نگه داری و ترمیم این بنای ارزشمند را داشته باشد. متأسفانه بازدید از خانه اتحادیه تا کنون برای عموم آزاد نبوده و تلاش های بسیاری از مردم برای بازدید ناکافی بوده است.


نظر کاربران
29 نظرثبت شده است
  • فاطمه
    ۳۱ شهریور ۱۳۹۷
    ممنونننننن...
  • رضا فروتن
    ۳۱ شهریور ۱۳۹۷
    برای ارسال بار باید تشریف بیرید ترمینال...
  • فرشاد
    ۳۰ شهریور ۱۳۹۷
    ممنون...
  • nasim
    ۲۹ شهریور ۱۳۹۷
    یه بار دارم برای زاهدان میخوام بیان درب منزل ازم تحویل بگیرن و رسید بدن کجا باید تماس بگیرم ؟...