حووض لی قالا

رشته کوه آتشفشانی خاموش سبلان (ساوالان) به طول ۶۰ کیلومتر در جهت شرقی ـ غربی تا کوه های قوشاداغ هریس امتداد دارد.

در منتهی الیه غرب این رشته کوه روستایی به نام «اسماعیل کندی» واقع است.

این روستا از جنوب به روستاهای: «توپراق لی» و «جنگل»، از شمال غرب به روستای «قانقال لو» و از جنوب غرب به روستای «قوملی» محدود می شود.

اسماعیل کندی از شهر هریس ۱۶ کیلومتر فاصله دارد.

بعد از شهر هریس با فاصله ۱۰کیلومتری، روستای تاریخی «خانقاه» قرار دارد.

از آنجا یک جاده خاکی به «اینچه کندی» ـ سه راهی «یاغلی» (سوناجی) کشیده شده است و یک جاده خاکی دیگر از خانقاه به ییلاق یاغلی منتهی می شود. کوهنوردان و طبیعت دوستان می توانند با طی ۵/۱ کیلومتر جاده آسفالته خانقاه ـ هیق از محور هیق ـ اوکوزداغی خود را به ییلاق آلان رسانده و از آنجا نیز از طریق راه «آلان یوردی» به سه راهی «یاغلی» برسند.

ناگفته نماند که این محورها در سه راهی «یاغلی» تلاقی پیدا می کنند.

از این سه راهی می توان به طرف شرق رفت و بعد از عبور از روستای قوملی و رودخانه همیشه جاری و پرخروش شیرران، وارد روستای اسماعیل کندی شد.

* محوطه ای اعجاب انگیز

قلعه ای که پیش از انقلاب در محل با نام «قیزیل لی چشمه» یا «قوشا حووض لار» یا «میس لی قالاسی» شناخته می شد، دو دهه است که «حووض لی قالا» خوانده می شود.

تپه های بلند سنگی با دیواره های شیبدار نزدیک به خط عمود با نخستین نگاه انسان را به گذشته های بسیار دور می برد.

قلعه حووض لی که با وسعتی بیش از ۱۵ هکتار از بخش های مسکونی، گورستان، برج های دیده بانی و ارگ تشکیل شده و رازآلود در زیر خاک مدفون است، یکی از بزرگترین و گسترده ترین قلعه های تاریخی آذربایجان شرقی است.

به نظر می رسد که تنها راه ورود به قلعه در انتهای ضلع جنوب غرب آن در کنار رودخانه واقع بوده که راهرو کنده شده بر یال سنگی کوه با پلکان ۳۸ پله ای موجود که در معرض فرسایش باد و باران بوده اند، دلالت بر آن دارد.

از این ناحیه، قلعه بر رودخانه خروشان مشرف است. تهیه آب برای شستشو و غیره از این نقطه با انتقال دستی آن به داخل قلعه متصور است.

ییلاق «مدن علی» بهترین شرایط را در داخل سایت برای چرای احشام و تامین غذای سپاهیان فراهم آورده است.

از سمت روستای توپراق لی موانع طبیعی صعب العبور همانند صخره های تیز، حصار دفاعی مستحکمی برای قلعه نشینان ایجاد کرده است.

آن قسمت ارگ که در جنوب شرق اسماعیل کندی واقع است، از دامنه خود ۳۰۰ متر ارتفاع دارد.

بیش از ۳۰سال پیش متاسفانه گنجینه بزرگ تاریخی این مکان در یک حفاری غیرمجاز به یغما برده شد.

در چهار جهت ارگ، آثار قلعه های دیگری به چشم می خورد که روی هم رفته یک چیز را روشن می سازند: قلاع نظامی مستحکم و استوار این سایت، قرارگاه فرماندهی و محل نگهداری اسناد و خزاین بوده است.

قدمت قلعه به نیمه نخست هزاره اول پیش از میلاد می رسد البته آثاری از قرون ۶ و ۷ هجری قمری نیز در این محوطه خودنمایی می کند.
*آبراهه ها، حوضچه ها و پله ها

علاوه بر منافذی که در بدنه سنگ ها ایجاد شده اند آبراهه ها یا نهرآب هایی دیده می شوند که نزولات آسمانی از برف و باران گرفته تا تگرگ و حتی شبنم را به حوضچه های آب هدایت می کنند.

سند زیبا و قاطع این سخن؛ حوضچه کاملاً هندسی کنده شده بر بدنه سنگی کوه آنهم در لبه پرتگاه در فضای ارگ است. عمق این حوضچه سنگی ۳متر و ابعادش ۵/۲×۲متر است.

۱۲ پله کنده شده بر گرده ماهی بدنه سنگی کوه که به حوضچه می رسد در دو جهت غربی و شمالی تعبیه شده است.

این پله ها به سطح فوقانی صخره ختم می شوند که ناوی کنده شده دارد.

واضح است که نزولات آسمانی از اطراف به این ناو هدایت شده و از آنجا به حوضچه ذخیره آب سرازیر می شوند.

علاوه بر وجود آبشارها که در فصول بارانی تنوع خاصی به محوطه باستانی حووض لی می دهد، چشمه های آب نیز بر امنیت قلعه می افزاید تا قلعه نشینان از آنها سیراب شوند.

قلعه حووض لی سال۸۵ با شماره ۱۶۳۶۴ در فهرست آثار ملی قرار گرفت.


نظر کاربران
29 نظرثبت شده است
  • فاطمه
    ۳۱ شهریور ۱۳۹۷
    ممنونننننن...
  • رضا فروتن
    ۳۱ شهریور ۱۳۹۷
    برای ارسال بار باید تشریف بیرید ترمینال...
  • فرشاد
    ۳۰ شهریور ۱۳۹۷
    ممنون...
  • nasim
    ۲۹ شهریور ۱۳۹۷
    یه بار دارم برای زاهدان میخوام بیان درب منزل ازم تحویل بگیرن و رسید بدن کجا باید تماس بگیرم ؟...