امکان سنجی جاذبه های اکوتوریستی ایران

ایران به عنوان یکى از پنج کشور برخوردار از بیشترین تنوع اقلیمى در جهان و یکى از ده کشور تاریخى و فرهنگى ممتاز جهان مى بایست چه سهمى از دو تریلیارد دلار درآمد جهانگردى بین المللى در سال ۲۰۲۰ میلادى داشته باشد؟
پیش بینى WTO مى گوید حتى پائین ترین کشور در فهرست ۲۰ کشور توریست پذیر جهان در این سال افزون بر بیست میلیارد دلار درآمد را از این صنعت نصیب خود خواهد کرد.
حد متوسط درآمد کشورهاى توریست پذیر (در فهرست بیست کشور اول) در این سال ۵۰ میلیارد دلار خواهد بود.
به عبارت دیگر سهم واقعى ایران بر مبناى جغرافیاى طبیعى و موقعیت تاریخى و فرهنگى از درآمد جهانگردى بین المللى در سال ۲۰۲۰ میلادى مى بایست دست کم ۵۰ میلیارد دلار باشد.
اما تا آن سال چه حد از این درآمد تحقق خواهد یافت؟
امکان سنجى جاذبه هاى اکوتوریستى ایران و مقایسه آن با درآمد توریستى کشورهائى که محور این صنعت را در سرزمین خود اکوتوریسم قرار داده اند. نشان مى دهد دستیابى به درآمد ۵۰ میلیارد دلارى در سال ۲۰۲۰ میلادى چندان رویائى ناممکن نیست.
مى بایست توجه داشت که گسترش اکوتوریسم در ایران با محظوریت هاى اجتماعى و اخلاقى و مذهبى دیگر شاخه هاى توریسم روبه رو نیست و از سوى دیگر همچنانکه در بخش هاى آغازین این نوشتار ذکر شد به تصریح WTO قرن آینده در صنعت توریسم دوره اکوتوریسم است و در دهه هاى در پیش رو بیشترین درصد رشد و توسعه این صنعت در بخش اکوتوریسم روى خواهد داد. از این رو محور قرار دادن اکوتوریسم در ایران گذشته از آنکه تنگناهاى سیاسى پیش روى صنعت توریسم را کم اثر خواهد کرد. با روند کلى صنعت توریسم در جهان نیز همراه بوده و اصولاً انطباق افزون ترى با مزیت هاى نسبى جاذبه هاى توریستى ایران دارد.
اما در شرایط حاضر با توجه به شفاف نبودن رویکردهاى اساسى براى توسعه توریسم در ایران و نیز نبود آمار و اطلاعات زیربنائى لازم قطعاً ترسیم نمودار فرانگر توسعه اکوتوریسم ایران بر مبناى حد بیست ساله ممکن نیست. گذشته از آنکه اصولاً امروزه نگاره تدوین برنامه هاى جامع فراتر از پنج ساله براى مقیاس هاى ملى رد شده و با ایرادات اساسى روبه رو است. زیرا یافته ها و دستاوردهاى قطعى بیانگر آن است که هرگز نمى توان یک سرزمین را موضوع یک پروژه درازمدت دانست زیرا اغلب پیش فرض ها زمینه ها و نیز اطلاعات مبنائى مورد اتکاء تا رسیدن به مقطع تعیین شده در طرح جامع دگرگون مى شوند.
و اصولاً تا حالا حتى یک بار در یک کشور یک طرح جامع تا به آخر براساس برنامه ریزى اولیه اجراء نشده است بر همین اساس براى امکانات سنجى جاذبه هاى اکوتوریستى ایران یک دوره پنج ساله موردنظر قرار گرفته و حد نهائى آن سال ۱۳۸۳ تعیین شده است.
امکان سنجى هرکدام از گروه هاى جاذبه هاى اکوتوریستى ایران (براساس دسته بندى نمودار یک همین گزارش) بر مبناى شمار اکوتوریست ورودى درآمد ارزى از اکوتوریسم ورودى (به دلار) حجم اشتغال زائى و ارزش ریالى حجم اشتغال زائى در نمودار امکان سنجى جاذبه هاى اکوتوریستى ایران نشان داده شده است.
درباره شاخص هاى دستیابى به فراسنجى ارائه شده در این نمودار موارد ذیل مى بایست مورد توجه قرار گیرد:
– شاخص تعیین اکوتوریست ورودى براى هرکدام از جاذبه ها، تعیین حداقل قابلیت جاذبه در ایران و مقایسه آن با متوسط معمول اکوتوریست هاى ورودى در جاذبه هاى با موقعیت مشابه در کشورهاى اکوتوریستى دیگر بوده است (رجوع شود به مبحث قطب هاى بین المللى و نیز بخش روند رشد اکوتوریسم در جهان)
– متوسط کلى درآمد ناشى از ورود هر اکوتوریست در مقیاس ملى بین ۱۰۰۰ تا ۱۵۰۰ دلار و در مقیاس بین المللى اغلب افزون تر از ۱۵۰۰ دلار و براى برخى شاخه هاى اکوتوریسم همچون شکار، طبیعت درمانى و بیابانگردى حتى افزون تر ۳۰۰۰ دلار است. اما در نمودار امکان سنجى جاذبه هاى اکوتوریستى ایران حد متوسط ۱۵۰۰ دلار ملاک قرار گرفته است.
– به طور کلى اکوتوریسم به امکانات اقامتى و رفاهى کمتر و نیروى انسانى افزون تر متکى است. هم از این رو، اگرچه گسترش اکوتوریسم کمتر از دیگر شاخه هاى توریسم به افزایش سامانه هاى زیربنائى همچون جاده، هتل مراکز تفریحى و … منجر مى شود اما تا حد افزایش یک فرصت شغلى در مقابل هر پنج اکوتوریست ورودى مؤثر است. (رجوع شود به گزارش TES درباره نیم رخ بازار اکوتوریسم در سایت این جامعه در اینترنت) همین شاخص براى تعیین حجم اشتغال زائى هرکدام از جاذبه ها استفاده شده است.
– براى تعیین ارزش ریالى فرصت هاى شغلى ایجاد شده از شاخص ارائه شده توسط نماینده دولت در جلسات مجلس شوراء اسلامى در سال ۱۳۷۷ براى بررسى لایحه بودجه سال ۱۳۷۸ استفاده شده است. براساس این شاخص دولت براى ایجاد هر فرصت شغلى تازه لازم است پنجاه میلیون ریال سرمایه گذارى کند.
– قطعاً یکى از رویکردهاى اساسى براى گسترش اکوتوریسم تأمین اعتبارات لازم در جهت حفظ میراث طبیعى و محیط زیست کشور است. اما متأسفانه براساس داده هاى فعلى نمى توان به ارزیابى ارزش هاى ریالى استفاده از قابلیت اقتصادى جاذبه هاى اکوتوریستى براى حفظ محیط زیست پرداخت و به همین رو در ستون مربوطه عنوان غیرقابل محاسبه قید شده است.
– توسعه اکوتوریسم چندان نیازمند سرمایه گذارى هاى کلان اقتصادى نیست. هم از این رو تنظیم نمودار امکان سنجى با توجه به شرایط اقتصادى حال حاضر کشور (بهار ۷۸) کسرى بودجه احتمالى دولت در دو سال آینده و نیز تردید و محافظه کارى محتمل سرمایه گذارى براى ورود به عرصه اکوتوریسم انجام شده است. با این وجود دستیابى به هدف هاى نهائى ارائه شده در نمودار ‘امکان سنجى جاذبه ها اکوتوریستى ایران’ (یک میلیون و پانصد هزار اکوتوریست ورودی، دو میلیارد و هفتصد میلیون دلار درآمد ارزى و سیصد هزار فرصت شغلى تازه) لزوماً وابسته به موارد ذیل است:
۱. ارائه تسهیلات بین المللى گسترده و کافى براى معرفى جاذبه هاى طبیعى ایران
۲. ارائه تسهیلات ادارى براى ورود اکوتوریست ها به کشور
۳. ایجاد یک شبکه از بلدهاى محلى (COCAL GUIDE) در سراسر کشور براى راهنمائى اکوتوریست ها در محیط هاى طبیعى
۴. ایجاد یک سامانه دولتى متشکل از نمایندگان سازمان حفاظت محیط زیست و سازمان ایرانگردى و جهانگردى و با مشارکت بخش خصوصى براى ساماندهى توریسم شکار در ایران
۵. ارائه تسهیلات مالى و ادارى ویژه براى دفاتر خدمات مسافرتى فعال در زمینه اکوتوریسم
۶. ایجاد یک شرکت سرمایه گذارى در زمینه بهره بردارى از قطب هاى اکوتوریستى (طرح ایجاد این شرکت به زودى از سوى گروه مطالعات اکوتوریسم ارائه خواهد شد).
۷. انجام یک فعالیت پژوهشى گسترده براى شناسائى و امکان سنجى چشم اندازهاى طبیعى ایران براساس قابلیت هاى اکوتوریستى این فعالیت مى تواند در قالب طرح دانشنامه جامع اکوتوریسم ایران صورت پذیرد.
امکان سنجی جاذبه های اکوتوریستی ایران


نظر کاربران
29 نظرثبت شده است
  • فاطمه
    ۳۱ شهریور ۱۳۹۷
    ممنونننننن...
  • رضا فروتن
    ۳۱ شهریور ۱۳۹۷
    برای ارسال بار باید تشریف بیرید ترمینال...
  • فرشاد
    ۳۰ شهریور ۱۳۹۷
    ممنون...
  • nasim
    ۲۹ شهریور ۱۳۹۷
    یه بار دارم برای زاهدان میخوام بیان درب منزل ازم تحویل بگیرن و رسید بدن کجا باید تماس بگیرم ؟...