امامزاده خواجه سیدمحمد کججانی

آستان امامزاده سیدمحمد (علیه السلام) در شهرستان تبریز، ۱۵ کیلومتری جنوب شرقی تبریز، در قبرستان کهن روستای کججان (کُرجان) واقع شده است. قبرستان کججان متعلق به سده ششم و هفتم هجری است که در نوع خود بی نظیر و میراثی است بر جای مانده از پیشینیان که حرف های ناگفتنی زیادی را در خود نهان دارد. این قبرستان در ضلع شمالی امامزاده قرار دارد.
در حال حاضر قسمت های بیشتر قبرستان یاد شده در اثر بی توجهی، به کلی تخریب شده است. قوچ های سنگی شکسته و سنگ قبرها که از نفایس خاص هنری برخوردار و حاوی اطلاعات مهمی درباره ی صاحبان قبور بودند از بین رفته.
یکی از مزارات مهم که تا حال موجودیت خویش را حفظ کرده و بر عظمت و بزرگی آن صد چندان اضافه شده مزار منور خواجه سید محمد بن صدیق کججانی (علیه السلام) است که هم اکنون با عنوان «امامزاده سید محمد کججانی (علیه السلام)» شناخته می شود. سال احداث بنای اولیه بقعه خواجه سید محمد کججانی (علیه السلام) معلوم نیست؛ اما عبدالعلی کارنگ معتقد است که عمارت بقعه، مربوط به نیمه اول سده ی اخیر است و مصالح به کار رفته در آن قطعه سنگ های حجاری شده ی قبور بزرگان و مشایخ کججان است.
حاج میرزا جعفر سلطان القرایی که قبل از کارنگ از این بقعه دیدن کرده، در مورد بقعه ی مذکور می نویسد:
قبر خواجه ی بزرگ شیخ محمد کججانی (علیه السلام) به نزدیک دهکده در یک مقبره ی مخروبه که مدفن جماعتی از اعیان گذشتگان و مشایخ کججان است زیر قبه محقری واقع است. این بنای محقر روستایی که اکنون بر روی این قبر دیده می شود به جای عمارت سنگینی است که پیش از این در روی آن بوده و قطعات مرمر دور قبر در روی پایه های سنگی که چهار جانب محیط قبر و حریم حرم است از بقایای آثار آن عمارت و نمونه ای از زیبایی و متانت آن است. میله ای از سنگ سیاه تقریباً به درازای یک متر و نیم که سراپای آن را با جامه ی سیاه پوشیده اند.
در حال حاضر آستان امامزاده خواجه سید محمد کججانی با مساحتی بیش از چهار هزار متر متشکل از صحن، حرم، حسینیه، زینبیه، مهدیه و آشپزخانه است. برنامه ی توسعه و تجدید بنای آستان امامزاده خواجه سید محمد کججانی (علیه السلام) از سال ۱۳۷۸ش به کوشش اداره کل اوقاف و امور خیریه استان شروع و با حمایت های مردم خیر و تلاش های خالصانه جناب آقای حاج یوسف فرمانی به مرحله ی خوبی از توسعه و ساخت رسیده است.
هم اینک ورودی صحن در ضلع جنوبی تعبیه شده و دارای یک در بزرگ ماشین رو و دو در کوچک است. نعل درگاهی درها قوسی شکل مازه دار و جنس آنها از آهن و رنگشان سبز است. در دو طرف در ورودی دو گلدسته ی آجری به ارتفاع ۱۱/۴۰ متر قرار دارد. دیوارهای ضلع جنوبی با آجر و نرده های آهنی اجرا شده است. کف صحن با ملاط سیمان پوشانده شده و قسمت شمالی صحن به ارتفاع شش پله بلندتر از قسمت جنوبی است. وسط صحن رمپی برای عبور وسایل نقلیه در نظر گرفته شده است. در ضلع شرقی صحن، رواقی با شش دهنه با چفد جناغی وجود دارد و در ضلع غربی نیز رواقی است با همان مشخصات ضلع شرقی.
دفتر مدیریت، آشپزخانه، آبدارخانه و اتاق استراحت زائران در ضلع غربی قرار دارد.
درِ ورودی ویژه بانوان در ضلع شرقی تعبیه شده و به یک راهرو به ابعاد ۱۶/۵×۵/۳۰ متر باز می شود. زینیبه در قسمت شرقی حرم به ابعاد ۸/۵×۲۰ متر قرار دارد. در طبقه ی بالای زینبیه امکانات جانبی از جمله انبار و سالن غداخوری احداث شده که به عنوان مهدیه از آن استفاده می شود.
در ورودی ویژه آقایان در ضلع غربی تعبیه شده است. مساحت داخل حرم بیش از ۳۰۰ متر مربع به دو قسمت شمالی و جنوبی تقیسم شده است. سطح حرم با مرمر کف پوش شده و ازاره ای از سنگ مرمر به ارتفاع ۱/۱۰ متر اجرا شده است. بخش اعظمی از دیوارهای حرم فاقد تزیین است؛ ولی بخشی از آن با پلاک های سرامیک آبی رنگ نماکاری شده که مربوط به بنای قبلی است. سقف قسمت جنوبی حرم به صورت هشت قاب مقرنس کاری شده و سقف قسمت شمالی حرم، دارای تزیینات آینه کاری است. قطعات آینه کاری به رنگ آبی، قرمز، زرد و سبز است.
گنبد روی چهار ستون سوار شده است. لایه ی درونی گنبد و ستون ها به صورت زیبایی آینه کاری شده و ضریح با ابعاد ۸۰/۳×۳ متر، درست در زیر آن قرار دارد. ضریح از نقره ساخته شده و قسمت های بالای آن مزین به آیاتی از قرآن کریم است. در چهار گوشه ی ضریح گلدان های طلایی رنگ با گلهای رنگارنگ قرار داده شده و گرداگرد آن سر ترنج های ایستاده با نگین های میناکاری شده که مزین به اسماءالهی است مشاهده می شود. بر روی درِ ضریح عبارت زیر نقر شده است:
باسمه تعالی
ضریح مطهر امامزاده جلیل القدر واجب التعظیم حاج سیدمحمد کججانی از نوادگان حضرت امام زین العابدین (علیه السلام) از محل نذورات زوار گرامی و با نظارت اداره کل اوقاف و امور خیریه آذربایجان شرقی در سال ۱۳۸۴ش ساخته و نصب گردید.
روی قبر، یک سنگ مرمر حجاری شده قرار دارد و چهار میل سنگی مقرنس در چها رگوشه ی آن نصب شده است. پوششی از پارچه ی سبز رنگ روی سنگ مزار را پوشانده و دو شمعدانی روی آن قرار دارد. میل سنگی بزرگی روی مزار قرار گرفته که نام خواجه سید محمد، پدر و جدش را با این لفظ در پای آن نقر کرده اند:
الله
هذا روضه الفقیر الی الله الکبیر، محمد بن الحاج صدیق بن محمد، فی سته سبع و سبعین و ستمائه.
هم اکنون آستان مقدس امامزاده خواجه سید محمد کججانی (علیه السلام) یکی از بقاع بسیار مشهور و مقبول آذربایجان است و به گفته ی مسئولان مربوطه، هر سال بیش از دو میلیون نفر زائر دارد. برگزاری مجالس قرآن، بیان احکام، مداحی، اطعام شب های احیا به بیش از پنج هزار نفر و اطعام شب های سه شنبه در هر هفته از برنامه های دائمی آن آستان مقدس می باشد.


نظر کاربران
29 نظرثبت شده است
  • فاطمه
    ۳۱ شهریور ۱۳۹۷
    ممنونننننن...
  • رضا فروتن
    ۳۱ شهریور ۱۳۹۷
    برای ارسال بار باید تشریف بیرید ترمینال...
  • فرشاد
    ۳۰ شهریور ۱۳۹۷
    ممنون...
  • nasim
    ۲۹ شهریور ۱۳۹۷
    یه بار دارم برای زاهدان میخوام بیان درب منزل ازم تحویل بگیرن و رسید بدن کجا باید تماس بگیرم ؟...