ابهر

ابهرمنطقه ابهر و مناطق اطراف ابهرود (ابهر چای)، از نخستین زیستگاههای انسانی در ایران است و از پیشینه تاریخی طولانی برخوردار است. در هزاره دوم پیش از میلاد، دره ابهررود از رونق قابل توجهی برخورداری بوده است درقرن نهم پیش از میلاد، مادها در این منطقه اتحادیه ای از قبیله های گوناگون را به وجود آوردند که مقر آن در ابهر چای بوده است.

در زمان روی کارآمدن حکومت ایلخانان و انتخاب سلطانیه به عنوان پایتخت، این منطقه به علت برخوردارشدن از شبکه های جاده ای اهمیت ارتباطی قابل توجهی به دست آورد .وجه تسمیه این شهر از واژه پهلوی (اوهر) گرفته شده است. این واژه به معنای محل بستن آب هاست . جایگاه نخستین خانه های این شهر، تپه ای باستانی به نام تپه قلعه است و درکناره راست ابهر رود جای دارد. این محل یکی از نخستین زیستگاههای انسانی منطقه زنجان به شمار می رود و حداقل از اوایل هزاره چهارم پیش از میلاد مورد استفاده و محل سکونت جماعت های آغازین بوده است.

مراکز دیدنی و تاریخی

بقعه پیراحمد ، امامزاده زیدالکبیر ، امامزاده محمد، امامزاده ابراهیم، امامزاده اسماعیل، بقعه ملاحسن، مسجد جامع ابهر، مسجد جامع قروه ، ابهر رود ، بنای چلبی اوغلی ، ارگ سلطانیه، روستای ویر ، علمدار تپه

صنایع و معادن

از صنایع ماشینی و معادن شهرستان ابهر اطلاعات مستندی در دست نیست. دوخت گیوه، تهیه کلاه های نمدی و کفش های چرمی زنانه و مردانه از صنایع دستی این ناحیه به شمار می آید. رویه گیوه، بیش تر توسط بانوان و دختران و از نخ مخصوصی بافته می شود. سپس کفاش رویه ها را خریداری و با لاستیک و چرم به شکل گیوه قابل مصرف درمی آورد. صنایع دستی شهرستان ابهر از جمله صادرات این منطقه هستند.

کشاورزی و دام داری

کشاورزی و دامداری اساس اقتصاد منطقه ابهر را تشکیل می دهند. کشاورزی این منطقه به علت جریان رودخانه ابهررود و ایجاد سرزمین های آبرفتی و حاصلخیز وسیع در اطراف این شهرستان و همچنین تامین آب مورد نیاز کشاورزی توسط آب های سطحی و زیرزمینی، رودها، چشمه ها، چاه های ژرف و کاریزهای متعدد رونق یافته است. محصولاتی چون گندم، جو، بنشن، انگور، زردآلو، سیب، بادام و گردو در این شهرستان به عمل آمده و مهم ترین محصولات کشاورزی این شهرستان محسوب می شوند. به جز رودخانه های متعدد منطقه که آب کشاورزی مورد نیاز اهالی را تامین می کنند، قنات ها نیز در تامین آب کشاورزی و آب آشامیدنی اهمیت زیادی دارند.
انگور، بادام، سیب و گردو مهم ترین محصولات باغی شهرستان ابهر هستند. از مجموع زمین های زیر کشت انگور در استان زنجان، ۴۴ درصد زیرکشت انگور آبی و دیم قرار دارند که از میان شهرستان های استان، شهرستان ابهر اولین تولید کننده انگور آبی استان بوده و از نظر کشت این محصول از اهمیت زیادی برخوردار است. این منطقه در زمینه تولید بادام، دومین شهرستان تولید کننده بادام بعد از شهرستان خدابنده است و حدود ۵۰ هکتار از زمین های این ناحیه زیر کشت محصول بادام قرار دارند. در حدود ۲۹۹ هکتار از زمین های باغی و کشاورزی ابهر زیر کشت سیب و ۸۷ هکتار از آن ها زیر کشت گردو هستند. بازرگانی شهرستان ابهر را صادرات فرآورده های مختلف کشاورزی، باغى، دامی و صنایع دستی تشکیل می دهد. انواع این فرآورده ها از مهم ترین صادرات این شهرستان به شمار می آیند.
سیستم دام داری در شهرستان ابهر، به صورت سنتی و صنعتی انجام می گیرد. بیش تر روستاییان منطقه دارای دامپروری های کوچکی هستند که معمولاً آن ها را به شیوه سنتی مدیریت می کنند ولی در سال های اخیر دامپروری های بزرگ صنعتی توسط شرکت های تعاونی در منطقه ساخته شده که عملکرد خوبی داشته اند. پرورش انواع طیور نیز در این منطقه مورد توجه واقع شده و در منطقه سبز دشت، واحد های مرغ داری گوشتی به صورت صنعتی دایر شده است.
قدمت کشاورزی و دامداری در منطقه ابهر سبب شده است که مواد اولیه و خام برای انواع صنایع دستی در این منطقه وجود داشته باشد و صنایع دستی یکی از مشاغل مهم مردم ناحیه محسوب شود. انواع صنایع دستی از قبیل قالی بافی، جاجیم بافی، کلاه بافی، کفش دوزى و گیوه دوزى بیش تر توسط زنان و دختران ناحیه بافته می شود. قالى های منطقه که از مواد و رنگ مرغوب تهیه می شوند از نوع اعلاء بوده و بیش تر در روستاهای اطراف ابهر و در کارگاه های خانگی، توسط زنان و دختران بافته می شوند و قابلیت صادرات به کشورهای اروپایی را دارند. جاجیم بافی نیز از دیگر هنرهای دستی شهرستان ابهر است که بیش تر در روستاها رواج داشته ولی امروزه از رونق کم تری در ناحیه برخوردار است.ابهر

وجه تسمیه و پیشینه تاریخی

نام ابهر از واژه پهلوی «اوهر» به معنای محل بستن آب ها، گرفته شده است. «او» در واژه اوهر به معنای آب (نماد زندگی در آیین زرتشت) و «هر» به معنی دشواری کار و محدود کردن است. در کتاب حدود العالم، واژه ابهر به معنای آبادی که آب فراوانی برای ایجاد آسیاب دارد، آورده شده است. براساس بررسی های انجام شده، نخستین جایگاه سکونتگاهی ابهر، در تپه قلعه در کناره ابهر رود بوده که این منطقه را می توان از جمله نخستین زیستگاه های انسانی استان زنجان به شمار آورد که قدمت آن به هزاره های پیش از میلاد می رسد. کشفیات موجود ثابت کرده است که قدمت «قلعه تپه» یا «تل دارا» به دوره کیانیان می رسد، همچنین ثابت شده که کاخ داراب شاه (پادشاه کیانی) در این منطقه قرار داشته و احتمالاً در آن دوران، از این قلعه به عنوان پادگان سربازان استفاده می شده است. منطقه ابهر از نخستین زیستگاه های انسانی ایران است که از قدمت و پیشینه طولانی برخوردار بوده است. نشانه های موجود در تپه های باستانی منطقه، بر وجود حیات درهزاره اول پیش از میلاد در این منطقه گواهی می دهند.
به استناد شواهد تاریخی موجود، در سال ۸۲۱ پیش از میلاد، قبایل مختلف مادها تحت رهبری فرمانده خود “هاناسیروکا” در محلی به نام ” بیت سگبات” واقع در دره ابهر چای در قسمت جنوب باختری قزوین، جمع شدند و در این محل میان آن ها و آشوری ها نبردی درگرفت. در حدود قرن هفتم پیش از میلاد و پس از آن نواحی تحت تسلط آشور، به محدوده قزوین و خاور همدان تا قسمت علیای دره قزل اوزن می رسید و در دوره ساسانیان ناحیه های واقع بین دو رودخانه ابهر رود و خررود (که هم اکنون نقاطی چون تاکستان، فارسجین و نرگه در خاور ابهر را شامل می شود) بسیار آباد و ازموقعیت ممتازی برخوردار بوده است.
در دوره ساسانیان منطقه ابهررود تحت تسلط یکی از هفت خاندان مهم حکومت گر ایران بنام خاندان مهران قرار داشته و از رونق خوبی برخوردار بوده است. در دوره اسلام نیز به علت هم مرز بودن با دیلم و تمایل سرداران عرب به تسلط بر دیلم اهمیت خاصی داشته است. پایتخت شدن سلطانیه در زمان ایلخانان سبب رونق منطقه ای ابهر شد اما در زمان تیمور این شهر به کلی ویران گردید. پس از آن در دوره صفویه و در زمانی که قزوین پایتخت کشور بود، این منطقه نیز از اهمیت ارتباطی زیادی برخوردار شد. در دوران قاجار نیز به دلیل ارتباط ایران با روسیه و گذشتن مسیر ارتباطی تهران – روسیه از راه ابهر و زنجان، این منطقه اهمیت ارتباطی داشته است.
آثار موجود در تپه های باستانی موجود در منطقه ابهر بر تاریخ طولانی تر منطقه گواهی می دهند ولی به علت کمبود اطلاعات و انجام نشدن حفاری های علمی در آن ها، گمان های تاریخی، مورد تردید است. گفته می شود در سال ۱۳۳۰ هجری قمری جهانشاه خان افشار، یکی از مالکین مقتدر و رییس ایل افشار خمسه، در قلعه تپه کاوش کرده و اشیای با ارزشی را که می توانست بر دیرینگی تاریخ این منطقه گواهی دهد، از زیر خاک بیرون آورده و با خود برده است. از آن جا که در این کاوش هیچ گونه اصول حفاری و باستان شناسی رعایت نشده، این منطقه به کلی زیر و رو شده و ادامه کار برای کارشناسان دشوار شده است.

مشخصات جغرافیایی

شهرستان ابهر یکی از هفت شهرستان استان زنجان است که در خاور استان و در ۴۸ درجه و ۳۵ دقیقه تا ۴۹ درجه و ۲۵ دقیقه درازای باختری و ۳۵ درجه و۵۰ دقیقه تا ۳۶ درجه و ۴۵ دقیقه پهنای شمالی خط استوا قرار گرفته و مساحت آن بیش از ۳۳۶۲ کیلومتر مربع است. این شهرستان در قسمت باختری استان زنجان واقع شده و مرکز آن شهر ابهر است که در ۴۹ درجه و ۱۳ دقیقه درازای خاوری و ۳۶ درجه و ۸ دقیقه پهنای شمالی و در ارتفاع ۱۵۴۰ متری از سطح دریا واقع شده است. شهرستان ابهر از شمال به شهرستان طارم و قزوین، از شمال باختری به شهرستان زنجان، از باختر به شهرستان ایجرود، از جنوب باختری به شهرستان خدابنده، از جنوب به شهرستان بویین زهرا، از جنوب خاوری به شهرستان تاکستان، از خاور به شهرستان خرم دره و از شمال خاوری به شهرستان قزوین محدود می شود. براساس سرشماری سراسری سال ۱۳۷۵، این شهرستان ۱۴۸،۴۲۴ نفر جمعیت داشته که از این تعداد ۵۵،۲۶۶ نفر در مرکز شهرستان زندگی می کردند. بر اساس آخرین تقسیمات کشوری سال ۱۳۸۱ شهرستان ابهر، از دو بخش مرکزی و سلطانیه، هشت دهستان به نام های ابهررود، حومه، درهجین، دولت آباد، صایین قلعه، سلطانیه، سنبل آباد و گوزلدره و چهارشهر به نام های ابهر، صایین قلعه، هیدج و سلطانیه تشکیل شده است.


نظر کاربران
29 نظرثبت شده است
  • فاطمه
    ۳۱ شهریور ۱۳۹۷
    ممنونننننن...
  • رضا فروتن
    ۳۱ شهریور ۱۳۹۷
    برای ارسال بار باید تشریف بیرید ترمینال...
  • فرشاد
    ۳۰ شهریور ۱۳۹۷
    ممنون...
  • nasim
    ۲۹ شهریور ۱۳۹۷
    یه بار دارم برای زاهدان میخوام بیان درب منزل ازم تحویل بگیرن و رسید بدن کجا باید تماس بگیرم ؟...