آرامگاه کوروش کبیر

آرامگاه کوروش کبیر، مهم ترین اثر مجموعه ی پاسارگاد؛ که در دوره ای به «مشهد مادر مقدس» معروف شد، از سال ۱۸۲۰ به بعد به عنوان آرامگاه کوروش کبیر شناسایی شد. بنای آرامگاه، میان باغ های سلطنتی قرار داشت و از سنگ های عظیم که درازای بعضی از آنها به ۷ متر می رسد، بنا شده است. کوروش در سال ۵۲۹ پیش از میلاد در آرامگاه خود در پاسارگاد دفن شد. اسکندر هنگام عبور از ایران، بر سر مزار کوروش رفت و دید که در آرامگاه را باز کرده اموالش را غارت کرده اند. وی برآشفت و عامل آن را که شخصی به نام پولیماک بود، کشت و چون کتیبه ها را که به خط ایرانی از قول کوروش بر سنگ حک کرده بودند خواند، دستور داد تا متن یونانی آن را نیز در زیر متن ایرانی حک کنند.


آریستوبولوس(وقایع نگار اسکندر است که در لشکرکشی های اسکندر ملتزم رکاب او بود و بعد مشاهدات و خاطرات خود را به صورت کتابی درآورد که از میان رفته است) به عنوان شاهد عینی توصیفی از آرامگاه کوروش دارد که آریان رومی آن را نقل کرده است و همین روایت است که باعث تشخیص آرامگاه کوروش کبیر شده است. به دلیل اهمیت اصل روایت آن را می آوریم:

«در پارس، آرامگاه کوروش کبیر در میان بوستان شاهی واقع بود. در همه جانب این بنا باغی پر از درختان گوناگون درست کرده بودند که توسط نهرهایی سیراب می شد و از انبوه سبزه پر بود. خود بنا از دو قسمت تشکیل می شد. قسمت زیرین را با تخته سنگ های مکعبی تراشیده به صورت سکوهای مکعبی برآورده بودند. بالای آن اطاقی ساخته شده بود که از سنگ بود و سقفی نیکو داشت و در آن چنان کوچک بود که مردی میانه اندام بسختی می توانست به درون آن وارد شود. در آن اطاق تابوتی زرین گذارده بودند که کالبد کوروش در آن نهفته شده بود، و کَتی (تختی، نیم تختی) کنار تابوت نهاده بودند که پایه هایش از زر ناب بود و روکشی از پارچه بافت بابل داشت و زیر آن قالی هایی انداخته بودند، سرخ رنگ.»

در ادامه میگوید: «بر فراز این نیم تخت هم یک پیراهن و دیگر جامه های بافت بابل گذاشته بودند. شلوارهای مادی (شلوار چرمین با زیورهای رنگارنگ و جامه های ارغوانی رنگ، بعضی از آنها به رنگ های دیگر هم بود) آنجاگذارده بودند و نیز شمشیرهایی و گوشوارهای زرین گوهرنشان هم بود. کونتوس کورتیوس سپری و کمانی سکایی را هم افزوده است و استرابو از پیاله های گرانبهایی که در آنجا دیده بوده اند، یاد می کند. یک میز نیز در میانه اتاق بود. تابوتی که کالبد کوروش را نگه داشته بود، درحد میانی این نیم تخت جای داشت.»

«ساختمان کوچکی در نزدیکی آرامگاه و در میانه باغ ساخته بودند که برای زمانی بود که آرامگاه کوروش را نگهبانی می کردند و این شغل را از زمان کمبوجیه، پسر کوروش، پشت به پشت در خاندان خود نگه می داشتند. از کیسه شاهی هر روز یک گوسفند به علاوه مقدار معینی آرد و باده به این موبدان داده می شد و نیز هر ماه یک اسپ نزدشان می فرستادند تا برای کوروش کبیر قربانی کنند.»

آرامگاه کتیبه ای داشت با خط فارسی [پارسی باستان]، که بر روی آن چنین نگاشته شده بود: «ای مرد! من کوروشم، پسر کمبوجیه، که شاهنشاهی پارسی را بنیان گذارد و شاه آسیا بود. پس بر این بنای یادبود من رشک مبر».


معماری آرامگاه کوروش

آرامگاه کوروش از تخته سنگ های آهکی سفید مایل به زردی ساخته شده است و دو قسمت دارد: سکوی سنگی توپر با شش پله، و اتاقی با سقف شیب دار بر فراز پله ششم. زیر بنای آن، ۱۵۶ مترمربع (۱۲*۱۳ متر) است. ارتفاع بنای سنگی آرامگاه ۱۱ متر است. پله اول ۱۷۰ سانتیمتر بلندی دارد و پله های دوم و سوم هر کدام یک متر، و سه پله دیگر هر کدام ۵۵ سانتیمتر. پهنای هر پله به حدود نیم متر است. اتاق ۳/۵ متر طول و ۲/۱۰ متر ارتفاع دارد. در سمت مغرب این اتاق، دری سنگی به ابعاد یک متر در ۱/۳ متر وجود داشته است.

درون دو تخته سنگ بزرگی که سقف آرامگاه را می سازد خالی است، و این کار باعث شده که برخی تصور کنند شاید قبر اصلی کوروش و زنش در همین حفره درون سقف قرار داشته است. آرامگاه کوروش در ایران تنها یک نمونه تقریباً مشابه دارد و آن «گوردختر» در بُزپَر (بزپار) در ۱۰۰ کیلومتری جنوب غربی کازرون است که از دوره آخر هخامنشی است و احتمالاً آرامگاه کوروش جوانه، پسر داریوش دوم، بوده است. در دوره اتابکان فارس (مظفریان) پیرامون آرامگاه، مسجدی ساخته بودند و در دیوار جنوب غربی اتاق آرامگاه، محرابی کنده و آیاتی از سوره فتح به خط ثلث حک کرده بودند.


نظر کاربران
29 نظرثبت شده است
  • فاطمه
    22 سپتامبر 2018
    ممنونننننن...
  • رضا فروتن
    22 سپتامبر 2018
    برای ارسال بار باید تشریف بیرید ترمینال...
  • فرشاد
    21 سپتامبر 2018
    ممنون...
  • nasim
    20 سپتامبر 2018
    یه بار دارم برای زاهدان میخوام بیان درب منزل ازم تحویل بگیرن و رسید بدن کجا باید تماس بگیرم ؟...